Để nâng cao năng lực nghiên cứu và đổi mới phương pháp dạy học, Bộ môn Vật lý đã tổ chức seminar khoa học tháng 5 năm 2026. Buổi seminar thu hút sự tham gia đông đảo của toàn thể giảng viên trong bộ môn, khách mời cùng các em sinh viên quan tâm với các nội dung: “Tổng quan về giáo dục STEM trong chương trình phổ thông mới và phương pháp thống kê moment trong vật lý hiện đại”.
Mở đầu seminar, ThS. Phạm Hồng Sơn trình bày báo cáo với chủ đề: “Xây dựng và tổ chức hoạt động trải nghiệm STEM cho học sinh phổ thông”. Nội dung báo cáo đi sâu vào việc xây dựng mô hình trải nghiệm STEM đáp ứng chuẩn đầu ra môn Vật lý trong chương trình GDPT mới. Vấn đề đặt ra là làm sao để triển khai hoạt động trải nghiệm STEM hiệu quả khi lớp học quá đông, thiết bị thiếu thốn, và học sinh vẫn phải đối mặt với các kỳ thi viết căng thẳng? Bằng cơ sở lý luận về dạy học STEM, những khảo sát thực tế, quá trình xây dựng kế hoạch bài học và thực nghiệm sư phạm, thì vấn đề đã được giải quyết bằng cách tối ưu hóa quy trình thiết kế bài học. Quy trình mới này được linh hoạt điều chỉnh để thích ứng tốt với: quy mô lớp học lớn (đông học sinh), điều kiện cơ sở vật chất hạn chế của các trường học, năng lực thực tế của đội ngũ giáo viên, thời lượng chương trình… Báo cáo cũng đề xuất giải pháp giúp các địa bàn khó khăn có thể triển khai giáo dục STEM mà không làm xáo trộn chương trình hay ảnh hưởng đến kết quả thi cử của học sinh
Tiếp theo, PGS.TS. Lê Thu Lam trình bày báo cáo về chủ đề “Tổng quan về phương pháp thống kê moment trong nghiên cứu các tính chất của tinh thể vật rắn”. Phương pháp thống kê moment là một phương pháp tính toán tiên tiến trong vật lý thống kê lượng tử. Ưu điểm vượt trội của phương pháp này là cho phép tính toán một cách hệ thống các hiệu ứng phi tuyến thông qua các momen bậc cao theo phương thức đệ quy. Các phương pháp mô phỏng số khác như động lực học phân tử hay lý thuyết phiếm hàm mật độ thường bỏ qua hoặc chưa tính đến một cách tường minh ảnh hưởng của hiệu ứng phi điều hòa của dao động mạng tinh thể ở nhiệt độ cao. Mô hình lý thuyết dựa trên phương pháp thống kê moment đã giải quyết thành công bài toán này. Các biểu thức giải tích của các moment bậc n của độ dời và năng lượng tự do Helmholtz đã được xây dựng trong phạm vi gần đúng của moment bậc 4.
Sau phần trình bày, buổi seminar đã diễn ra với phần thảo luận vô cùng sôi nổi. Các giảng viên và các em sinh viên đã cùng nhau trao đổi để tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học gắn với các dự án trải nghiệm STEM và các phương pháp nghiên cứu vật lý chuyên sâu nhằm khơi dậy niềm đam mê khoa học cho học sinh ngay từ trên ghế nhà trường.
Phát biểu tổng kết buổi seminar, lãnh đạo Bộ môn đánh giá cao hàm lượng khoa học cũng như tính thời sự của cả hai báo cáo. Buổi seminar không chỉ là diễn đàn học thuật giúp các giảng viên trao đổi kinh nghiệm chuyên môn, mà còn tiếp tục khẳng định hướng đi đúng đắn của Bộ môn trong việc gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng đổi mới trong giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo chung của nhà trường.
Dưới đây là một số hình ảnh ghi lại các hoạt động của seminar.
Hình 1. ThS. Phạm Hồng Sơn trình bày báo cáo với chủ đề “Xây dựng và tổ chức hoạt động trải nghiệm STEM cho học sinh phổ thông”.
Hình 2. ThS. Doãn Phương Lan thảo luận về cách thức triển khai các dự án STEM trong các học phần của chương trình đào tạo đại học.
Hình 3. PGS.TS. Lê Thu Lam trình bày báo cáo với chủ đề “Tổng quan về phương pháp thống kê moment trong nghiên cứu các tính chất của tinh thể vật rắn”.
Hình 4. PGS.TS. Phạm Thế Song đóng góp ý kiến để tăng cường chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên và sinh viên.
Hình 5. Sinh viên Trần Quốc Cường – K65 ĐHSP Vật lý thảo luận về cách áp dụng phương pháp thống kê moment trong các tính toán.
